Category Archives: Навіны

Ecclesia Semper Reformanda Est: The Church, Reforms and Reformation: Theology and church history section held within the 7th International Congress of Belarusian Studies

Prominent scholars from Europe and America came together to take part in the traditional theology and church history section of the 7th International Congress of Belarusian Studies held in Warsaw, Poland, on September 15-17, 2017. As this year is the 500th anniversary of the beginning of the Reformation in Europe, the section’s agenda was framed to embrace the related agenda, starting with its title, Ecclesia Semper Reformanda Est: The Church, Reforms and Reformation. The section received support from the Centre Ecumena  and the Belarusian Theologians’ Network outside Belarus. The financial aid came from Brot für die Welt EKD foundation. Coordination task was done by Natallia Vasilevich, Belarusian theologian and the Ecumena Centre director.

Участники богословской секции после заседания
The section participants during a break

We’ve had theological section during the Congress since 2012, and it’s been increasingly thematic. This year we deal with church reforms, approaches to change things, current problems, trying to roadmap our priorities. Real human life, real lives of church communities and of society – that’s the point where any theology ought to start at and come back to.

Natallia Vasilevich, The University of Bonn, Director of the Centre Ecumena

As specialists who spoke at the section worked in different areas of scholarship, their reports formed a multi-perspective view of the church as a part of a broader society that always needs some reform. Ability and willingness to reform itself is a sign of a living church that is always ready to listen to the calling of the Spirit. That calling may come through traditional instruments as the Scripture or church magisterium, but they also may be voiced by some less standard sources both inside and outside the church. In Belarus, which has always been a meeting place of many cultural and religious traditions, the idea of reformation is particularly momentous.

I was a part of the first section in 2012 and I’ve been skeptical about the idea since then. I didn’t actually plan to visit it this year. But I came and heard some interesting reports, and I liked that. As for me, that section was more interesting than some political science sections.

Piotr Rudkoūski, Catholic philosopher, Research Director of the Belarusian Institute for Strategic Research

The first day of the section’s work started with a report by the IMG_6162Belarusian theologian Anton Gelyasov, MA in Orthodox Theology, from the Greek-Orthodox Metropolis of France. He spoke about the problems of codification of the canon law of the Orthodox Church. According to Mr. Gelyasov, the church had expressed itself in many canons, which formed a discordant set. That state of affairs lead to much abuse as contradictive rules may be invoked in similar situations. Publishing of all existing canons in a single volume with thematic rubricating might be a right step towards a more practicable church law, he said, as in would help evaluate each canon’s judicial value and form right implementation strategies.

The call for clearer rules in the church was backed by Andrey Shishkov, senior fellow of SS. Cyril and Methodius Institute for Postgraduate Studies, Moscow, Russia. He spoke on Neopalamism as an Orthodox Reformation. Mr. Shishkov drew a parallel between the Protestant reformers who sought to bring the church back to sola Scriptura and some adherents of the Orthodox neo-patristic movement with their ideal of turning back to the Fathers. Neopalamism moved the crux of the religious life from moral imperatives and fulfillment of God’s commandments towards ascetic practices aimed and achieving theosis. According to Shishkov, Neopalamism causes religious individualism by taking authority from the hierarchy and giving it to startsi, informal non-hierarchical leaders, which also makes parallels with the Reformation. There were elements of political Palamism in the Basic Social Concept of the Russian Orthodox Church published in 2000, he said.

The section was very fruitful. It was for many weeks after that I thought back to our discussions about the results of the past reforms and (im)possibilities for them today.

Andrey Shishkov, senior lecturer of SS. Cyril and Methodius Institute for Postgraduate Studies, Moscow

Iryna Balunenka, PhD in Art and Architecture Studies, senior research fellow from Center for Belarusian Culture, Language and Literature Research, National Academy of Sciences of Belarus, presented the issue in terms of church architecture. Was it possible for the Orthodoxy to express itself in some architectural forms beyond the currently prevailing tradition, she asked. According the Dr. Balunenka, the most reliable alternative to the white-and-golden pattern might be found in wooden church architecture of Ukraine and North Russia.

Natallia Vasilevich, MA in Political Sciences, MA in Theology and PhD candidate from the University of Bonn and director of the Centre Ecumena, Belarus, spoke about the Holy and Great Council on the Church (2016) as an incomplete aggiornamento project. The Council was far from being the Orthodox church’s Vatican II, she said, but its main outcome was to highlight many problems of today’s Orthodoxy. In doing that the Council was much more success than many experts might think.

The issue of conciliar heritage of the Orthodox church continued in the report of the next speaker, Elena Beliakova, PhD in History, leading research fellow in the Institute of Russian History, Russian Academy of Sciences, Moscow. Dr. Belyakova told the audience about Local Council of the Russian Orthodox Church (1917–1918) as a failed attempt of church reform. According to popular misconception, the Russian Orthodox Church on the eve of the Bolshevik revolution was a stagnating body hardly able to produce some fresh vision. Dr. Beliakova questioned this view by showing many living needs and new ideas had been submitted to the 1917–1918 Council. According to her, it was the advent of Russia’s Communist regime, not the lack of reforming power within the church that made most of the Council’s propositions dead letter.

IMG_6225
The audience

Fr. Alexender Shramko, Belarusian Orthodox Church, also representing the Ecumena Centre, share his vision on the possibilities and obstacles to reforms in the contemporary Orthodox Christianity. According to him, the main obstacle for reform was not somebody’s effort to prevent it. It was rather an extra wide range of sometimes mutually exclusive view on the church that coexist inside the church. And no one is capable to tell which view has more weight or authority to vector the church further on. Many people come to church with little understanding of its nature and those who are theologically informed are hardly heard. In this situation we shouldn’t place our hope on the hierarchs but rather work to form a church parallel of civil society.

The second day of the section was inaugurated by Anastacia Wooden, the American-Belarusian theologian and teaching fellow from the Catholic University of America. She continued the theme of conciliarity as a vehicle for church reforms. Ms. Wooden shared her view of Vatican II and its many reforms and told the audience about some of its reforms, which may inform a wider Christian context. According to her, the Vatican II reforms were based on faithfulness to church tradition. Yet in order to stay faithful, the church may and should lead some change in its life and worship. Ms. Wooden explained how this principle was implemented in liturgical change in order to offer laity a more active and concerned role in the liturgy that would accord the Eucharistic nature of the church.

In our section’s work I was astonished by high scientific level of reports, but also by their mutual interconnectedness through the section’s main theme, possibilities for reform in the church. The reports dealt with many churches’ experience of reform from that viewpoint of various scholarly areas, as history theology, arts, etc. I’m sure my coming from over the ocean fully met all my expectations. I look forward to the next year meeting to have even more fruitful communication of ideas with my collegues.

Anastacia Wooden, Catholic University of America

Her many ideas echoed in the paper presented by the research fellow of the Institute of History of the National Academy of Sciences of Belarus, Raisa Zianiuk, PhD in History. Dr. Zianiuk read out to the audience a number of recently declassified reports of the Soviet Belarus’ KGB officers who worked to collect information about how the Vatican II decrees were to be implemented by the Roman Catholic Church in Soviet dominions. The document she presented revealed an amusing incompetence of the Soviet secret police, which could be disastrous if one keeps in mind the ill-controlled punitive power they possessed.

IMG_6295
Dr. Elena Beliakova, Dr. Raisa Zianiuk, Natallia Vasilevich, Anastacia Wooden, Natallia Harkovich

Vasily Chernov, PhD in Theology, editor-in-chief of Nikolin Den Publishers, Moscow, Russia, gave a presentation, in which he expressed how the liturgical issue impacted and fostered wider changes in the Church of England during the 20th century. According to Dr. Chernov, the Church of England as a “typical” established church, proved that reforms of the church’s liturgy or other ways of self-expression were only possible in the context of broader changes aiming to make the church a free and interdependent body able to hear voices of all of its members.

Another local example of how reforms might occur was set by Mykola Krokosh, D.Theol., translator, theologian and analyst from the Ukrainian Greek-Catholic Church. In his paper he shared the story of the Ukrainian Autocephalous Orthodox Church (1921–1930) as an example of a reform effort made by an Orthodox church, which found itself in complicated relations with the rest of the Eastern Orthodox communion. Though the reforms in that context were driven by the idea of a Ukrainian autocephaly, they couldn’t avoid facing a need for an Orthodox Aggiornamento.

Kateryna Lytvyn, PhD in History, teacher of Chernihiv Regional Pedagogical Lyceum for Rural Gifted Youth of Chernihiv Regional Council spoke on the issue of cultural heritage preservation by the clergy of Chernihiv and Minsk dioceses (late 19th – early 20th centuries). Her interactive presentation was very instrumental to see how the religious artifacts reflected formation of Ukrainian and Belarusian identity on the grassroot level.

Natallia Harkovich, MA in Humanities, from the Ecumena Centre, Belarus, told the audience about Stephen Zizanius, a 17th century East Slavic Orthodox writer. Zizanius had long been accused of being a Protestant sympathizer, almost a Non-Trinitarian. Harkovich presented an almost unknown letter from Patriarch Meletius Pigas to Zizanius (1599), in which Zizanius’ work and theological views receive approval from the church leaders. The letter was a mark of close relations between the Orthodox in the Polish-Lithuanian Commonwealth with the ancient Orthodox Patriarchates. Also, the letter was another prove that Zizanius’s heretical repute among the Moscow Orthodox authorities is based on misinterpretation of his ideas and non-theological factors and not on his lack of orthodoxy.

The section’s full schedule and themes are here (pdf).

All papers are going to be published in the first issue of the Belarusian theology journal Zbožžа.

 

Секция по богословию и истории церкви «Ecclesia Semper Reformanda Est: Церковь, реформы и Реформация» прошла в рамках VII Конгресса исследователей Беларуси

Традиционная тематическая секция по богословию и истории церкви прошла 15-17 сентября в Варшаве в рамках VII Международного конгресс исследователей Беларуси. В этом году секции, будучи приуроченной к 500-летию начала Реформации и 100-летию Всероссийского поместного собора, была посвящена церковным реформам и их богословскому осмыслению в различных конфессиональных и локальных контекстах и называлась «Ecclesia Semper Reformanda Est: Церковь, реформы и Реформация». Она прошла при организационной поддерже Центра “Экумена” и Сети белорусских богословов зарубежья, а также финансовой поддержке фонда Протестантской церкви Германии “Brot für die Welt”. Координатором мероприятия выступила Наталля Василевич, белорусский богослов, директор Центра “Экумена”.

Участники богословской секции после заседания
Участники богословской секции после заседания

С докладами выступили ученые и интеллектуалы из Беларуси, других стран Европы и США. Доклады, представленные на секции, вызвали широкий отклик и сопровождались оживленными дискуссиями, они дополняли друг друга, помогая глубже понять причины и перспективы происходящих в Церкви перемен.

Мы проводим богословские секции на Конгрессе с 2012 года, и с каждым годом мы стараемся всё более жестко выдерживать тематическую рамку. В этом году мы говорили о реформах в церкви, о различных богословских подходах к ним, а также о реальных насущных проблемах, и пытались определить приоритеты в этом направлении. Реальная жизнь человека, реальная жизнь церковных общин и реальная жизнь общества — именно с этого должно начинаться богословие и к этому возвращаться.

Наталья Василевич, Университет города Бона, директор Центра “Экумена”

Докладчикам, представлявшим различные области науки, удалось создать многоплановый образ церкви в ее взаимодействии с обществом и культурой, рассмотреть, какие преобразования проходили в церкви на протяжении ее развития, как они обосновывались и осмыслялись, а также в каких реформах испытывает потребность современная церковь, как в плане само-понимания, организационной структуры, уклада, языка, моделей взаимоотношения с обществом, этики, эстетики. Участники пытались оценить различные попытки реформ, которые уже происходили в истории церкви, идентифицировать “болевые точки” церкви на сегодняшний день, выработать критерии оценки эффективности реформ, а также определить основные препятствия на пути изменений. Откуда начинается реформа, кто и как может/должен ее проводить, оправдывает ли цель средства, нужна ли реформам своя идеология — все эти вопросы дискутировались при обсуждении докладов и в неформальной обстановке после заседаний.

Я участвовал в первой богословской секции Конгресса в 2012 году, и долгое время после скептически относился к идее такой секции, и в этом году даже не планировал туда идти. Но я очень рад, что зашел и послушал несколько докладов. По моему мнению, секция была более интересной, чем некоторые политологические.

Пётр Рудковский, католический философ, академический директор Белорусского института стратегических исследований

Первый день работы секции начался докладом сотрудника Галльской митрополии Вселенского Патриархата, богослова белорусского происхождения Антона Гелясова о проблемах IMG_6162кодификации православного церковного права. Как отметил Гелясов, кумулятивный принцип по отношению к
каноническим нормам при отсутствии общецерковного процесса их ревизии, а также отсутствие официального толкования правил приводит к тому, что церковные каноны зачастую противоречат один другому, что ведет к многочисленным злоупотреблениям и манипуляциям. Шагом на пути к исправлению данной ситуации, по мнению докладчика, могло бы стать издание всего корпуса правил православной Церкви в виде единого сборника, в котором каноны будут размещены по тематическим рубрикам, что позволит провести их анализ, выработать критерии их иерархии по юридической силе, а также стратегии по имплементации.

Старший преподаватель Общецерковной аспирантуры и докторантуры им. свв. Кирилла и Мефодия Андрей Шишков в своем докладе представил как пример «православной реформации» феномен неопаламизма, комплекс богословских идей, которые сегодня формируют мейнстримную идентичность современного православия,. По мнению докладчика, будучи частью неопатристического синтеза, неопаламизм способствовал смещению источника церковного авторитета из настоящего в прошлое – от действующей церковной иерархии к писаниям святых отцов. Это открыло возможность каждому верующему, опираясь на отцов, самостоятельно толковать вероучение и судить об ортодоксии и ереси, что отчасти похоже на протестантский принцип «только Писание», но в православном варианте он должен звучать как «только отцы». Под влиянием неопаламизма произошла трансформация в понимании смысла духовной жизни – от морального императива исполнения заповедей Божиих к аскетическим практикам стяжания благодати (обожения). По мнению Шишкова, неопаламимз культивирует религиозный индивидуализм, что приводит к смещению авторитета от иерархии к духовникам-старцам также является элементом «реформации». Шишков отметил и социально-политическую проекцию неопаламизма. По его мнению, идеи политического исихазма обнаруживаются в Основах социальной концепции Русской Православной Церкви 2000 года.

С содержательной точки зрения получилось очень крутое событие. В последующие недели я постоянно мысленно возвращаюсь к тамошним дискуссиям о результатах уже состоявшихся реформ и возможности/невозможности проведения церковных реформ сегодня.

Андрей Шишков, старший преподаватель Общецерковной аспирантуры и докторантуры им. Кирилла и Мефодия, Москва

Старшая научная сотрудница Центра изучения белорусской культуры, языка и литературы при НАН Беларуси, кандидат искусствоведения Ирина Балуненко рассказала потенциале перемен в архитектуре православной церкви. Она попыталась понять причины доминирования в современном белорусском храмостроении стандартного и даже стереотипного сочетания белых стен и золотой маковки и задалась вопросом, может ли православие проявить свою индивидуальность не прибегая к затертым архитектурным штампам.

Магистр политологии и теологии Наталля Василевич, докторантка Боннского университета и директор центра «Экумена», представила вниманию собравшихся доклад «“Не от мира, в мире, для мира”: Учение Святого и Великого Собора о церкви как незаконченный проект аджорнаменто». По мнению Василевич, в процессе подготовки Собора наблюдается развитие учения о взаимоотношении церкви и мира в сторону большей открытости, большей динамики, позитивного отношения к миру, сдвиг от эксклюзивного, метафизического и вертикального дискурса в сторону инклюзивного, феноменологического и горизонтального дискурса.

Разговор о роли соборов в православии продолжился в ходе выступления еще одной докладчицы, кандидата исторических наук, старшей научной сотрудницы Института истории России РАН Елены Беляковой. Ее доклад был посвящен Поместному Собору Российской Православной Церкви 1917-1918 годов как примеру несостоявшейся попытки церковных реформ. Порой звучит мнение, что Российская Церковь накануне революции представляла собой косное сообщество, малоспособное к изменениям. Белякова показывает, что это не так, ведь на Соборе 1917-1918 годов было озвучено множество жизненных и отвечавших духу времени идей. Как отмечает Белякова, соборные реформы не были реализованы, поскольку этому помешали коммунистические гонения на религию, а вовсе не отсутствие церковной инициативы.

IMG_6225
На заседании

Священник Александр Шрамко из Белорусской Православной Церкви, участник Центра “Экумена”, представил доклад о существующем потенциале и препятствиях для реформ в современном православии. По его мнению, дело не в том, что даже очевидные реформы «тормозит» кто-то в верхах, а в неоднородном составе церкви. Понимание церкви, ее сущности, запроса к ней очень отличается у различных церковных страт, иногда непересекающихся между собой, существующих как бы в параллельных плоскостях, вплоть до противоположностей, при этом нет достаточных критериев определения, какая из страт имеет или должна иметь больше авторитета, полномочий и прав для определения вектора развития церкви. В общем потоке «потребителей церковных услуг» голос “воцерковленной” или богословски образованной страты почти не слышен. В силу такого положения вещей нет смысла уповать на поддержку реформ со стороны руководящих церковных структур. По мнению докладчика, единственным выходом может стать создании в церковной среде своего рода аналога развитого «гражданского общества».

Второй день секции открылся докладом Анастасии Вуден, американского богослова белорусского происхождения и преподавательницы Католического университета Америки, посвященный отношению к реформам в Католической церкви, выраженном в документах Второго Ватиканского собора. По мнению докладчицы, все реформы, инициированные Собором, исходили из принципа верности традиции, интерпретированным следующим образом: дабы сохранить верность традиции в изменяющихся исторических обстоятельствах, церковь не только может, но и должа менять некоторые формы церковной жизни и богослужения. Она продемонстрировала, как этот принцип был применен в литургических реформах, которые были направлены на способствование активному и сознательному участию в богослужении всех членов церкви, которое требуется самой евхаристической природой церкви.

В работе нашей секции меня впечатлил не только высокий уровень подготовки докладов, но и как хорошо они увязывались между собой и центральной темой секции — возможностью реформ в церкви. Доклады затрагивали опыт многих христианских церквей с точки зрения разных научных дисциплин: истории, богословия, искусствоведения и тд. Можно с уверенностью сказать, что моя далекая поездка оправдала высокие надежды. Я с интересом жду продолжения плодотворного творческого обмена с коллегами в следующем году.

Анастасия Вуден, Католический университет Америки.

Тема Второго Ватиканского Собора получила дальнейшее развитие в выступлении научной сотрудницы Института истории НАН Беларуси, кандидата исторических наук Раисы Зенюк. Она представила вниманию собравшихся доклад, в основу которого были положены отчёты и докладные записки уполномоченных по делам религиозных культов на областных и республиканском уровнях. Уполномоченным было поручено собрать сведения об отношении духовенства к решениям Собора и показать как они реализуются на практике. Приведенные документы раскрыли удивительную некомпетентность уполномоченных в вопросах религии, которая, тем не менее, могла иметь трагические последствия, если учесть объем власти, вверенный уполномоченным.

IMG_6295
Елена Белякова, Раиса Зенюк, Наталля Василевич, Анастасия Вуден, Наталья Гаркович

Кандидат богословия, главный редактор издательства «Николин день» (Москва) Василий Чернов рассказал о том, как в Церкви Англии ХХ века богослужебные реформы привели к значительным переменам во всей церковной системе. По мнению Чернова, Церковь Англии, как классический образец государственной Церкви, показала, что изменения богослужения или иных форм самовыражения Церкви возможны лишь при условии широкомасштабных перемен, направленных на независимость Церкви и формировании такой системы, при которой голос каждого ее члена будет услышан.

Еще один пример того, как реформы могут осуществляться на практике “снизу”, привел доктор богословия, переводчик и аналитик из Украинской Греко-Католической Церкви Микола Крокош. Его доклад познакомил участников встречи с историей Украинской Автокефальной Православной Церкви (1921-1930), реформы в которой были мотивированны в первую очередь построением украинской автокефалии, одновременно уже тогда принимая во внимание необходимость православного “Aggiornamento”.

Кандидат исторических наук и преподавательница Черниговского регионального лицея для одаренных детей Екатерина Литвин провела интерактивную презентацию по теме сохранения культурного наследия духовенством Черниговской и Минской православных епархий в к. XIX – н. ХХ века. В украинской и белорусской ситуации различные виды артефактов материальной культуры православия играли разную роль, что свидетельствует как о различиях в истории формирования отдельных церковных искусств, так и об особенностях сознания священства в двух регионах.

Наталья Гаркович из центра «Экумена» рассказала об известном православном богослове и полемисте XVII столетия Стефане Зизании, который долгое время в многими исследователями до сих пор считается едва ли не крайним протестантом. Гаркович представила перевод малоизвестного в научной среде письма Патриарха Мелетия Пигаса Стефану Зизанию (1599г.), в котором Зизаний в очередной раз получает одобрение церковной иерархии за свои богословские взгляды и деятельность. Данный документ также свидетельствует о тесных контактах Православия Речи Посполитой (особенно с к. 16 в.) с Восточными Патриархатами. Кроме того, документ в очередной раз подтвердил факт, что клеймо “еретика”, которое Зизаний получил в рамках русского православия, связано не столько с якобы действительной неортодоксальностью данного богослова, сколько с искаженной интерпретацией его отдельных богословских идей и небогословскими факторами.

Полную программу секции с темами докладов можно скачать здесь (pdf).

Представленные на секции доклады будут опубликованы в первом номере белорусского богословского журнала “Збожжа”.

 

 

 

 

 

Першая працоўная сустрэча беларускіх тэолагаў і царкоўных служыцеляў у замежжы: Цюбінген-2017.

З 2-га па 4-га чэрвеня ў Цюбінгене прайшла Першая працоўная сустрэча беларускіх тэолагаў і царкоўных служыцеляў у замежжы. Удзел у мерапрыемстве, мэтай якога было асабістае і прафесійнае знаёмства і наладжванне супрацоўніцтва, прынялі 12 чалавек з Аўстрыі, Беларусі, Бельгіі, Нямеччыны, ЗША і Францыі.

Удзельнікі каля дома ў гонар Адольфа Шлятэра (Schlatterhaus), дзе праходзіла мерапрыемства. Дом належыць Пратэстанцкай студэнцкай супольнасці.
Удзельнікі каля дома ў гонар Адольфа Шлятэра (Schlatterhaus), дзе праходзіла мерапрыемства. Дом належыць Пратэстанцкай студэнцкай супольнасці.

Па выніках сустрэчы было вырашана стварыць сетку супрацоўніцтва зацікаўленых багасловаў, царкоўных служыцеляў і актыўных хрысціян беларускага паходжання, якія пражываюць у Заходняй Еўропе і Амерыцы. Такая сетка стане платформай для супрацоўніцтва, узаемадапамогі, інфармацыйнай і інстытуцыйнай падтрымкі для саміх яе ўдзельнікаў, а таксама для тых беларускіх навукоўцаў і студэнтаў, якія плануюць працягваць сваё навучанне ці пашыраць свае даследаванні ў замежжы. Апроч таго, у межах сеткі супрацоўніцтва мяркуецца ажыццяўленне супольных міждысцыплінарных багаслоўскіх праектаў, звязаных з асэнсаваннем актуальных для Беларусі царкоўных і сацыяльных пытанняў, уключна з развіццём багаслоўскай секцыі Міжнароднага кангрэса даследчыкаў Беларусі, а таксама з інфармаваннем замежнай царкоўнай і свецкай аўдыторыі аб Беларусі, гісторыі развіцця хрысціянства і хрысціянскай думкі, а таксама аб актуальных царкоўных і грамадска-палітычных працэсах у краіне.

Удзельнікі сустрэчы калі ўваходу ў капліцу ў гонар св. Марыі Ягіпецкай (Берлінская епархія, Маскоўскі Патрыярхат), Цюбінген.
Удзельнікі сустрэчы калі ўваходу ў капліцу ў гонар св. Марыі Ягіпецкай (Берлінская епархія, Маскоўскі Патрыярхат), Цюбінген.

У нядзелю, на свята Пяцідзясятніцы, удзельнікі мерапрыемства правялі праваслаўнае богаслужэнне на царкоўна-славянскай, нямецкай і беларускай мовах: служылі, спявалі і маліліся разам з прыходам св. Марыі Ягіпецкай (Берлінская епархія, Маскоўскі Патрыярхат). Прыхажане з цеплынёй прывіталі беларускіх багасловаў і царкоўна-служыцеляў.

Богаслужэнне на свята Пяцідзясятніцы. Прапаведуе госць сустрэчы - святар Аляксандар Шрамко (Мінск).
Богаслужэнне на свята Пяцідзясятніцы. Прапаведуе госць сустрэчы — святар Аляксандар Шрамко (Мінск).

На першым этапе супрацоўніцтва на парадку дня стаіць стварэнне базы даных зацікаўленых асобаў, з апісаннем іх інстытуцыйнай заангажаванасці, тэматычных даследніцкіх інтарэсах, кампетэнцыях. Запрашаем патэнцыйных удзельнікаў сеткі кантактаваць з Наталляй Васілевіч (n@vasilevi.ch), а таксама далучацца ў фэйсбуку да суполкі “зБожжа: беларускія хрысціяне ў замежжы”.

Сустрэча прайшла ў доме ў гонар Адольфа Шлятэра ((Schlatterhaus), які належыць Пратэстанцкай студэнцкай супольнасці (ESG) пры арганізацыйнай падтрымцы Цэнтра “Экумена” і  пры фінансавай падтрымцы фонда Пратэстанцкай царквы ў Нямеччыне “Brot für die Welt”, які забяспечыў ўдзельнікам стыпендыі на пражыванне. Значная падрыхтоўчая праца на месцы была забяспечана дактаранткай Цюбінгенскага ўніверсітэта Ганнай Нётцел.

Справаздачу пра сустрэчу ад яе ўдзельніцы Маргарыты Тарайкевіч можна прачытаць на сайце “Беларускі партызан”.

Першая працоўная сустрэча беларускіх тэолагаў і царкоўных служыцеляў у замежжы адкрылася ў Цюбінгене

Сёння, 2 чэрвеня ў старажытным універсітэцкім горадзе Цюбінген, Нямеччына, адкрываецца Першая працоўная сустрэча беларускіх тэолагаў і царкоўных служыцеляў у замежжы, якая завершыцца служэннем Боскай літургіі Пяцідзясятніцы ў нядзелю.
Галоўная мэта сустрэчы — асабістае і прафесійнае знаёмства беларусаў, якія пражываюць за мяжой і займаюцца даследаваннямі ў галіне тэалогіі і іншых царкоўных дысцыплін, актыўна ўдзельнічаюць у жыцці царкоўных супольнасцей і дзейнасці хрысціянскіх арганізацый, абмен кантактамі і стварэнне сеткі па ўзаемападтрымцы і супрацоўніцтве, вызначэнне магчымых накірункаў такога супрацоўніцтва.
Сустрэча носіць міжканфесійны характар, удзел у ёй прымае адзінаццаць чалавек з Аўстрыі, Беларусі, Бельгіі, ЗША, Нямеччыны, Францыі. У пачатку тыдня некалькі ўдзельнікаў сустрэчы далучыліся да мерапрыемстваў, звязаных з візітам у ФРГ Яго Усесвятасці Усесвяцейшага Патрыярха Варфаламея, у тым ліку, ва ўрачыстасцях уручэння Першаіерарху ступені ганаровага доктара Універсітэта Цюбінгена, а таксама ў праваслаўна-пратэстанцкай кансультацыі Цюбінген-ІІ на тэму “Свабода: праваслаўны і пратэстанцкі погляд”.
З Патрыярхам Варфаламеем на ўрачыстасцях надання яму доктарскай ступені honoris causa. Доктар Яўгенія Даніловіч, Ганна Нётцел, Наталля Васілевч
З Патрыярхам Варфаламеем на ўрачыстасцях надання яму доктарскай ступені honoris causa. Доктар Яўгенія Даніловіч, Ганна Нётцел, Наталля Васілевч
Як адзначае арганізатарка сустрэчы Наталля Васілевіч, дактаранкта Бонскага ўніверсітэта (Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn):
Беларускія даследнікі за мяжой пераважна ўдзельнічаюць у індывідуальных навучальных і даследніцкіх праграмах, не атрымліваючы падтрымкі ні ад беларускай дзяржавы, ні ад сваіх царкоўных супольнасцяў з Беларусі. Таленавітыя, здольныя, натхнёныя — яны вымушаны разлічваць толькі на ўласныя сілы і рэсурсы. Супрацоўніцтва і ўзаемадапамога, на мой погляд, зробяць і ўсю нашую супольнасць, і кожнага з нас асабіста мацнейшымі ў сітуацыі рассеяння.
IMG_0836
Нефармальная вячэра перад пачаткам сустрэчы. Анастасія Вудэн, Наталля Васілевіч, Кацярына Кукс, Ганна Нётцел, доктар Яўгенія Даніловіч

 

 

 

 

 

 

Анастасія Вудэн, дактарантка і выкладчыца Каталіцкага ўніверсітэта Амерыкі (CUA, Washington DC):

Асаблівасць беларускай свядомасці — гэта сітуацыя памежжа. У беларускім сэрцы і розуме, у духоўным і штодзённым досведзе сустракаюцца, суіснуюць і дыялагізуюць акадэмічная багаслоўе і народная вера, Захад і Усход, праваслаўе, каталіцтва і Рэфармацыя. Пры гэтым, беларускія даследнікі ў замежжы жывуць у ізаляцыі адзін ад аднога, не ведаюць адзін аднога. Спадзяюся, што сустрэча ў Цюбінгіне дапаможа нам наладзіць кантакты і паразважаць разам з людзьмі з розных кантэкстаў, але адных каранёў.

Мерапрыемства адбываецца пры арганізацыйнай падтрымцы Цэнтра “Экумена”, а фонд Пратэстанцкай царквы ў Нямеччыне “Brot für die Welt” забяспечвае ўдзельнікам стыпендыі на пражыванне.

Летняя школа па правах жанчын і дзяцей у Салоніках

З 31-га траўня па 4-ае чэрвеня у г.Салонікі, Грэцыя, прайшла летняя школа па правах жанчын і дзяцей, арганізаваная Канферэнцыяй еўрапейскіх цэркваў і тэалагічным факультэтам універсітэта Арыстотэля. Публічнае абмеркаванне такіх пытанняў выклікае моцны рэзананс, але найчасцей праблемы, якія вынікаюць з правапарушэнняў адносна дзяцей і жанчын, не атрымоўваюць належнай увагі ў грамадстве альбо ўвогуле замоўчваюцца. Яскравы прыклад таму – гвалт супраць жанчын. Кожная трэцяя жанчына ў свеце з’яўляецца ахвярай гвалту.[1] Нягледзячы на шакавальную статыстыку, супрацьстаянне праблеме ў шматлікіх выпадках не толькі не падтрымліваецца, але нават перашкаджаецца з боку грамадства, уладаў, царквы і г.д.

Напрацягу чатырох дзён дакладчыкі – спецыялісты ў вобласці тэалогіі, пастырскай дзейнасці, прадстаўнікі Савета Еўропы і НАТА, а таксама незалежных арганізацый – дзяліліся сваімі разважаннямі і досведам на тэму правоў жанчын і дзяцей з багаслоўскага, практычнага і юрыдычнага пункту гледжання.

У дзень, прысвечаны правам дзіцяці, удзельнікі школы даведаліся пра асноўныя дакументы, якія рэгулююць ахову дзіцячых правоў. Галоўным сярод іх з’яўляецца Канвенцыя ААН па правах дзіцяці. Тэолаг Йоран Гуннэр падзяліўся разважаннямі пра сучасныя адносіны да дзяцей у хрысціянскіх цэрквах. Пастар Лука Баратта прадставіў некаторыя біблейскія тэксты, у якіх прысутнічаюць фігуры дзяцей, а таксама распавёў пра свой досвед тлумачэння Бібліі разам з дзецьмі. Выступоўцы заклікалі да сур’ёзнага ўспрымання дзіцячай перспектывы падчас працы з біблейскімі тэкстамі і ўключэння дзяцей у гэты працэс.

Гэты блок заняткаў завяршыўся натхняльным візітам у Дэндрапатамас — трушчобы цыганскай меншасці ў Салоніках. У адным з самых аддаленых і бедных раёнаў горада айцец Атэнагорас Лукатарыс з камандай памочнікаў і памочніц дапамагаюць цыганскім дзецям атрымаць адукацыю, пераадольваючы цяжкасці сацыяльнага асяроддзя. Каля дзесяці год таму валанцёры пачыналі з таго, што ўранку прыходзілі дамоў да дзяцей, кармілі іх сняданкам, дапамагалі памыцца ды адзецца, збіралі школьны ранец, а пасля рыхтавалі дзецям абед. Сёння дзесяць падапечных і ўсыноўленых хлопчыкаў жывуць пастаянна ў доме “Маяк свету”. Каля двухсот дзяцей з наваколля атрымоўваюць разнастайную падтрымку, каб займацца навучаннем у школе. Айцец Атэнагорас імкнецца прывабіць да адукацыі і дзяўчынак. Атрыманне адукацыі не толькі дапамагае ім раскрыць свае здольнасці і дасягнуць поспехаў у будучыні, але і дазваляе пазбегнуць ранняга шлюбу па ўстояным цыганскім звычаі. Такім чынам, зніжаецца колькасць дзіцячых шлюбаў у цыганскім асяроддзі ў цэлым.

На наступны дзень удзельнікі пазнаёміліся з праваслаўнай, пратэстанцкай, экуменічнай пазіцыяй адносна правоў жанчын у грамадстве і царкве, а таксама з практыкамі цэркваў адносна гэтых пытанняў. Праваслаўны тэолаг Катарына Пекрыду сказала, што, каб знайсці новыя рашэнні ў пытаннях жаночага служэння, праваслаўнай царкве патрэбна адкрыта пераглядзець разуменне царкоўнага служэння ў цэлым. Яна звярнула ўвагу на наяўнасць сур’ёзных багаслоўскіх даследаванняў і распрацовак па пытаннях жанчын у царкве і заклікала да дзеяння студэнтак ды студэнтаў тэалагічнага факультэта. Доктар Фулата Мбана-Мойа, прадстаўніца Сусветнага савету цэркваў, прапанавала ў дыскусіях на гендэрныя тэмы акцэнтаваць увагу на гендэрнай справядлівасці, а не на гендэрнай роўнасці. Роўнасць, адлюстраваная ў лічбах, яшчэ не сведчыць пра роўныя магчымасці і ўлік патрэб і цікавасцей жанчын у розных сферах грамадскага жыцця.

Апошні блок летняй школы быў прысвечаны праблематыцы правоў жанчын і дзяцей у бежанстве і ў турмах. Цікава было даведацца пра досвед працоўнікаў незалежных і праваахоўных арганізацый у Грэцыі. Пабачыць сітуацыю на ўласныя вочы можна было падчас візіту ў лагер для бежанцаў Дзіавата, размешчанага ў мяжы горада. Відавочна неабходнасць матэрыяльнай і псіхалагічнай падтрымкі для людзей, якія апынуліся ў стане бежанства і вымушаны жыць няпэўны час у складаных умовах. Разам з тым нават праз кароткія сустрэчы і размовы з людзьмі, якія насяляюць лагер, можна заўважыць шматбаковасць і неадназначнасць сітуацыі. У гэтай сітуацыі здаецца неабходным весці перамовы з самімі мігрантамі, прыцягваць іх да дыскусіі і працэса прыняцця рашэнняў.

Даведацца больш пра праграму школы, а таксама паглядзець біяграфіі дакладчыкаў можна па наступнай спасылцы: http://www.ceceurope.org/summer-school/

Прачытаць уражанні пра школу Наталлі Васілевіч можна на сайце Сусветнай студэнцкай хрысціянскай федэрацыі: In Christ there are both males and females, both grown-ups  & children.

[1] http://www.unwomen.org/en/digital-library/multimedia/2015/11/infographic-violence-against-women

Прэзентацыя беларускага перакладу кнігі мітрапаліта Антонія Суражскага «Як навучыцца малітве» прайшла ў Мінску

Прэзентацыя новай кнігі Цэнтра “Экумена” — беларускага перакладу кнігі Мітрапаліта Антонія Суражскага «Як навучыцца малітве» — прайшла ў Мінску 27 траўня ў межах фестывалю “Памежжа”. Падзея адбылася ў галерэі «Інстытут культуры».

Гэта ўжо другое выданне, перакладзеная камандай Цэнтра “Экумена”. Калі першая кніга «Быць хрысціянінам» была перакладам адпаведнага зборніку з рускай мовы, то новая кніга — пераклад з англійскай, які выканалі Наталля Васілевіч, Марына Каліноўская, Алеся Медушэўская. Вокладку зрабіла Юлія Янюк-Казлоўская, якая спявае ў  грэка-каталіцкім хоры «Прасфара». Гэты хор выканаў на імпрэзе некалькі кантаў.

Раман Абрамчук, які ўдзельнічаў у камандзе перакладчыкаў папярэдняй кнігі, правёў экскурсію па экспазіцыі, прысвечанай жыццю і творчасці Мітрапаліта Антонія. Перад наведнікамі выступілі Ганна Міхальчук, якая ў той жа камандзе перакладала першую кнігу і была адным з рэдактараў новай, а таксама Марына Каліноўская, адна з перакладчыц прэзентаванай кнігі «Як навучыцца малітве».

У хуткім часу кніга будзе даступная для шырокага кола чытачоў.

Чытайце таксама: “У Мінску прадставілі пераклад кнігі мітрапаліта Суражскага на беларускую мову“, газета “Новы час”, 29.05. 2016.

Візіт у Беларусь Пятра Буцянёва, нашчадка славутага роду Храптовічаў

На запрашэнне Цэнтра “Экумена” з 5 па 6 кастрычніка Беларусь наведаў Пётр Буцянёў, нашчадак знакамітага беларускага шляхецкага роду Храптовічаў-Буцянёвых, выкладчык дагматычнага багаслоўя ў Свята-Уладзімірскай семінарыі ў Ню-Ёрку, ЗША, у мінулым — шматгадовы сакратар камісіі Сусветнай рады Цэркваў “Вера і царкоўны лад”, сусветна вядомы праваслаўны багаслоў. Гэты візіт стаў першым за больш чым семдзясят гадоў прыездам у Беларусь прадстаўніка гэтай важнай для гісторыі Беларусі сям’і. Паездка была падтрыманая Нацыянальнай бібліятэкай Беларусі, якая праз сетку беларускіх бібліятэк арганізавала цёплы прыём госця ў Шчорсах, дзе знаходзяцца рэшткі былога маёнтку Храптовічаў, і ў Наваградку. Транспартнае і экскурсійнае суправаджэнне Пятру Буцянёву і прадстаўніцы Цэнтра “Экумена” Наталлі Васілевіч было ласкава забяспечана Юрыем Меляшкевічам, дырэктарам ТАА “Куфэрак падарожжаў”. Continue reading Візіт у Беларусь Пятра Буцянёва, нашчадка славутага роду Храптовічаў